Γράφει η Χρύσα Παππά ΔημοσιογράφοςΗ κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου, επαναφέρει με έντονο τρόπο το ερώτημα κατά πόσο η Αθήνα είχε εκτιμήσει εγκαίρως τις εξελίξεις που διαμορφώνονταν στην περιοχή. Γιατί, σε μια υπόθεση που αγγίζει άμεσα τα ελληνικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο, οι κίνδυνοι δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά.
Κατά την άποψή μου, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τις αδυναμίες μιας στρατηγικής που όφειλε να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τις υφιστάμενες συμμαχίες, αλλά και το ενδεχόμενο αυτές να μεταβληθούν. Και η περίπτωση της Λιβύης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο επισφαλές μπορεί να αποδειχθεί το να θεωρούνται δεδομένες οι προθέσεις και οι επιλογές ενός συνομιλητή.
Τους κινδύνους αυτούς είχε επισημάνει εγκαίρως ο Δημήτρης Αβραμόπουλος, πρώην υπουργός Εξωτερικών και πρώην Ευρωπαίος επίτροπος. Σε άρθρο του που δημοσιεύθηκε στις 30 Ιουνίου 2025 στο iapopsi.gr, με τίτλο «Η Λιβύη, ο Χαφτάρ και το ανήμπορο ευρωπαϊκό δίχτυ», είχε αναλύσει τις εύθραυστες ισορροπίες στη χώρα και τις συνέπειές τους για τα ελληνικά συμφέροντα.
Ο κ. Αβραμόπουλος είχε υπογραμμίσει ότι ο Χαλίφα Χαφτάρ δεν μπορούσε να αντιμετωπίζεται ως ένας σταθερός και δεδομένος σύμμαχος της Ελλάδας, παρά τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί γύρω από τη σχέση της Αθήνας με την ανατολική Λιβύη. Παράλληλα, είχε επισημάνει τον κίνδυνο προσέγγισης της ανατολικής Λιβύης με την Τρίπολη, σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να διευκολύνει την προώθηση του τουρκολιβυκού συμφώνου.
Σήμερα, οι επισημάνσεις εκείνες αποκτούν ξεχωριστή σημασία. Όχι επειδή μπορεί να υποστηρίξει κανείς με βεβαιότητα ότι η κύρωση του μνημονίου θα μπορούσε να είχε αποτραπεί, αλλά επειδή οι κίνδυνοι που περιέγραφε ήταν συγκεκριμένοι και αφορούσαν μια περιοχή κρίσιμη για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Εκεί ακριβώς εντοπίζω το βασικό ζήτημα. Η διπλωματία δεν αρκεί να παρακολουθεί τις εξελίξεις. Οφείλει να τις προβλέπει όσο είναι δυνατόν, να αναγνωρίζει έγκαιρα τις μεταβολές των συσχετισμών και να προετοιμάζεται για δυσμενή σενάρια. Πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για μια χώρα όπως η Λιβύη, όπου τα κέντρα εξουσίας και οι συμμαχίες παραμένουν ευμετάβλητα.
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να επενδύει σε διπλωματικές επιλογές χωρίς να εξετάζει όλες τις πιθανές εξελίξεις. Ούτε μπορεί να παραγνωρίζει αναλύσεις και προειδοποιήσεις που προέρχονται από ανθρώπους με μακρά εμπειρία στη διαχείριση διεθνών υποθέσεων. Η εμπειρία δεν εγγυάται ότι κάθε εκτίμηση θα επιβεβαιωθεί, μπορεί όμως να συμβάλει καθοριστικά στην έγκαιρη αναγνώριση των κινδύνων.
Η κύρωση του μνημονίου δημιουργεί, επομένως, εύλογα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των ελληνικών χειρισμών. Είχαν αξιολογηθεί επαρκώς οι πιθανότητες μεταβολής της στάσης του Χαφτάρ; Υπήρχε εναλλακτικός σχεδιασμός; Και ποιες διπλωματικές πρωτοβουλίες αναλήφθηκαν ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος μιας τέτοιας εξέλιξης;
Αυτά είναι τα ερωτήματα στα οποία χρειάζονται απαντήσεις. Όχι για να αποδοθούν εκ των υστέρων εύσημα ή ευθύνες, αλλά για να κατανοήσουμε τι δεν λειτούργησε όπως θα έπρεπε και πώς μπορεί η Ελλάδα να υπερασπιστεί αποτελεσματικότερα τα συμφέροντά της από εδώ και πέρα.
Η παρέμβαση του Δημήτρη Αβραμόπουλου στο iapopsi.gr αξίζει να επανεξεταστεί ακριβώς μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Οι προειδοποιήσεις του αναδεικνύουν τη σημασία της στρατηγικής διορατικότητας σε μια περιοχή όπου οι ισορροπίες μπορούν να αλλάξουν με σοβαρές συνέπειες για τη χώρα μας.
Γιατί η εξωτερική πολιτική δεν κρίνεται από τις προθέσεις, αλλά από το αποτέλεσμα. Και η πραγματική αξία της εμπειρίας βρίσκεται στην ικανότητα να αναγνωρίζεις τους κινδύνους πριν αυτοί μετατραπούν σε τετελεσμένα.
Παραθέτω το link με το αρχικό άρθρο του Δημήτρη Αβραμόπουλου
https://www.iapopsi.gr/i-livyi-o-chaftar-kai-to-animporo-eyropaiko-dichty/